Editie 1 - Vlaardingen op weg naar gezonde begroting

Samenwerking 

Doel van het proces waarin gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders én ambtelijke organisatie met elkaar samenwerken is een sluitende meerjarenbegroting voor 2023. Dat betekent een begroting waarbij de inkomsten en uitgaven van onze gemeente met elkaar in balans zijn. Die samenwerking is daarbij heel belangrijk. Het college kreeg over die samenwerking onlangs vragen van diverse fracties die het college inmiddels beantwoord (pdf, 78kB) heeft.  

Preventief toezicht

Op dit moment staat Vlaardingen onder preventief toezicht van de provincie. Deze kijkt bij alle gemeenten mee naar de financiën. In een normale situatie alleen achteraf, maar omdat de begroting van Vlaardingen niet sluitend is, kijkt de provincie nu ook vooraf mee. We kunnen daardoor niet zonder toestemming van de provincie afwijken van de al vastgestelde begroting voor 2019. 

Herstelplan

Eind maart leveren we een herstelplan aan bij de provincie. In dit plan komt te staan hoe Vlaardingen voor een sluitende meerjarenbegroting in 2023 gaat zorgen. De gemeente maakt in het herstelplan duidelijke keuzes. Waar gaan we voor als stad en, aan de hand daarvan, hoe gaan we dan ons geld inzetten? Dat moet op een andere manier dan nu. We komen nu tenslotte geld tekort. Daarbij komt de nieuwe Toekomstvisie van pas en ook de uitkomsten van een enquête van de raad. In die enquête gaven ruim 2.000 Vlaardingers aan op welke onderwerpen zij vinden dat de gemeente niet moet bezuinigen.

Het college had eerder al de keuze gemaakt om de ombuigingen te zoeken binnen vier gebieden: veiligheid, onderwijs, wonen en sociaal domein. Deze vier onderwerpen dragen bij aan de leefbaarheid van de stad. Er wordt binnen deze vier gebieden gezocht naar oplossingen voor het begrotingstekort, oplossing die op termijn zelfs kunnen leiden tot verbetering van de leefbaarheid in de stad. Een uitdaging, ook gezien de uitkomsten van de enquête onder bewoners waaruit bleek dat bewoners juist ook onderwerpen als veiligheid en welzijn zien als thema’s waar niet op gekort mag worden. 

Een fors gedeelte van de ombuigingen zal moeten komen van het sociaal domein. Alleen al omdat daar nu eenmaal het meeste geld in om gaat. Het college meent dat er mogelijkheden zijn om de werkwijze en samenwerking van deze organisaties te optimaliseren en verwacht dat hier kostenbesparingen mogelijk zijn zonder dat dat ten koste gaat van de dienstverlening aan inwoners. Daarom heeft het college aan de drie uitvoeringsorganisaties Stroomopwaarts, Minters en ROGplus gevraagd om gezamenlijk een voorstel op te stellen voor ombuigingen van €15 miljoen. Niet met de botte bijl, maar met oog voor de stad. 

Werkgroepen

Niet alleen Stroomopwaarts, Minters en ROGplus gaan hard aan het werk. Het college heeft gekozen voor een aanpak waarbij de gemeenteraad, medewerkers van de gemeentelijke organisatie en het college van burgemeester en wethouders samen in werkgroepen uitgaande van de vier thema’s naar ombuigingsrichtingen gaan zoeken. Op die manier kan op een open en transparante manier door alle partijen samen worden gewerkt aan een sluitende begroting. Afgelopen dinsdag kwamen de werkgroepen bij elkaar om te werken aan oplossingen voor het forse tekort op de begroting. 

Na een inleiding van wethouder Financiën Sebastiaan Nieuwland, gingen de aanwezigen in groepen aan het werk. Er is in vier sessies van ieder een uur met elkaar nagedacht over oplossingen voor het tekort op de begroting binnen de door het college eerder benoemde vier gebieden Wonen, Sociaal Domein, Onderwijs en Veiligheid. Wethouder Nieuwland gaf aan dat oplossingen naast besparingen ook kunnen bestaan uit kansen om (op langere termijn) inkomsten te verwerven. 

Wonen

Waar de andere werkgroepen een eerste start maakten, kwam de werkgroep Wonen voor een tweede keer bijeen. Op dinsdag 21 januari is de werkgroep Wonen van start gegaan. Deze avond kwamen de kaders voor wonen aan bod. Belangrijk gegeven hierbij is dat Vlaardingen aankomende jaren 5.200 woningen moet gaan bouwen. Naast alle initiatieven en projecten die al lopen in de stad, zijn er voor 2020 speerpunten Wonen opgesteld. Zo zal een nieuwe Woonvisie worden opgesteld en zal er herijking plaatsvinden op het grond- en erfpachtbeleid. Daarnaast zal een Taskforce Woningbouw worden geformeerd die sturing zal geven aan de woningbouw en verbindingen zal leggen voor mogelijkheden en samenwerking met het Rijk en Provincie.

Sociaal Domein

Raadsleden brachten meerdere suggesties naar voren voor besparingen op het terrein van het sociaal domein zonder dat dit ten koste gaat van de dienstverlening aan Vlaardingers. Zo werd voorgesteld om te onderzoeken of andere manieren van inkopen van zorg geld kan besparen. Ook werd geopperd dat de gemeente misschien bepaalde dingen beter zelf kan gaan doen in plaats van deze zaken uit te besteden. Wellicht bevordert het in eigen hand nemen sneller en efficiënter werken. Verder gaven raadsleden aan dat het belangrijk is dat we eraan werken dat inwoners uit de problemen komen die ze hebben en die veelal op meerdere gebieden liggen, omdat dit kosten bespaart. Uit onderzoek blijkt dat het percentage inwoners van Vlaardingen dat gebruik maakt van hulpmiddelen en zorgvoorzieningen groter is dan in vergelijkbare gemeenten. Voorkomen (preventie) en in een vroeg stadium signaleren van problemen bij inwoners is dan ook één van de belangrijkste middelen van de gemeente om te voorkomen dat mensen op een later moment zorg en ondersteuning nodig hebben.  

Onderwijs

We willen graag dat kinderen en jongeren in Vlaardingen zich optimaal ontwikkelen en hun opleiding afronden met een diploma. Met dit diploma wordt de kans op betaald werk veel groter. Hierin heeft de gemeente diverse (wettelijke) verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs zoals de zorg voor huisvesting, leerplicht, leerlingenvervoer en de afstemming tussen onderwijs en jeugdzorg. Er zijn een aantal thema’s besproken zoals herscholing van volwassenen met een uitkering, aanpakken van thuiszitters en de rol van de gemeente bij de kinderopvangen en peuterspeelzalen. Bij het huisvestingsplan is gesproken over de verantwoordlijkheden en de kansen van door decentraliseren van de gebouwen en duurzaamheid. De gemeente heeft aangegeven zich te willen ontwikkelen als MBO-stad, wat allerlei kansen biedt. Raadsleden concludeerden dat het aantal opties voor omvormingen op het thema onderwijs voor de korte termijn beperkt zijn en dat er wel mogelijk kansrijke ontwikkelingen (met daarvoor benodigde investeringen) zijn die op langere termijn opbrengsten gaan opleveren, veelal in samenwerking met scholen. 

Veiligheid

Bij de werkgroep veiligheid werd naar voren gebracht dat het vooral belangrijk is om te kijken naar de verdiencapaciteit. Op veiligheid is het niet wenselijk om te besparen, met bepaalde investeringen kan wel geld worden verdiend. Bijvoorbeeld door de inzet van extra boa’s op woonadresfraude. Als bijvoorbeeld twee mensen fulltime worden ingezet op woonadresfraude verdienen zij zichzelf terug, en komen er extra inkomsten binnen. Ook kijken naar datagestuurd werken werd als optie genoemd. Schoon, heel en veilig hebben sterk met elkaar te maken. In een nette, opgeruimde buurt zijn minder illegale activiteiten. Inzet op schoon en heel heeft ook invloed op veiligheid en het veiligheidsgevoel. Goed communiceren werd door de raadsleden ook aangedragen als middel. Raadsleden noemden het recent vastgestelde Integraal Veiligheidsplan als kader en pleitten sterk voor focus. 

Hoe verder?

De komende drie weken gaan de werkgroepen verder. De gemeentelijke organisatie werkt de opbrengst van de werkgroepen en het voorstel van de uitvoeringsorganisaties op het terrein van het sociale domein uit tot een herstelplan. Dit moet begin maart door het college worden vastgesteld. Vervolgens moet de gemeenteraad in maart besluiten of dit het plan is waarmee Vlaardingen aan de slag wil. Een klus waarbij haast en zorgvuldigheid hand in hand moeten gaan want eind maart moet het herstelplan bij de provincie zijn. De provincie moet vervolgens beoordelen of het plan voldoende vertrouwen biedt dat Vlaardingen op deze manier richting een sluitende begroting kan werken, en of het aanleiding is om het preventief toezicht te beëindigen. 

Een van de werkgroepen in overleg aan een tafel

De werkgroepen bij elkaar tijden een presentatie over Vlaardingen op weg naar een gezonde begroting

Wethouder Sebastiaan Nieuwland spreekt de collegeleden toe in de raadzaal.