Graven in de geschiedenis van Emaus, Guus de Ruiter: “zolang je aan mensen denkt, blijven ze leven”

Stilzitten is niets voor Guus de Ruiter (73). Daar heeft hij ook geen tijd voor; zeker vier dagen in de week is Guus terug te vinden op Begraafplaats Emaus. Hij is lid van de ‘Emaus-werkgroep’, een groep vrijwilligers die zich tot doel gesteld heeft om iedereen die ooit begraven is op deze begraafplaats in kaart te brengen

De groep richt zich zowel op de huidige graven, als op de al geruimde graven. Zo brengen ze een stuk geschiedenis van Vlaardingers in beeld, werk dat heel waardevol is voor familieleden of andere nabestaanden.

Hoe ben je bij de Emaus werkgroep terechtgekomen?

“In 2012 overleed mijn zwager. In 2013 wilde ik wat online informatie opzoeken, maar hier was niets te vinden. Op de website www.onlinebegraafplaatsen.nl kwam ik erachter dat van Vlaardingen niets geregistreerd stond. Voor buurgemeentes wel. Dat vond ik bijzonder. Toen ik een paar weken later op de begraafplaats  een bord zag staan met de tekst: ‘deze graven worden binnenkort geruimd,’ is het idee geboren om hier wat mee te gaan doen.”

Wat voor idee was dat?

“Mijn motivatie is dat mensen eigenlijk niet vergeten mogen worden. Ik dacht daar: als die graven straks zijn geruimd, bestaan die mensen niet meer. Alle mensen die hebben meegewerkt aan de opbouw en de groei van Vlaardingen, zijn dan verdwenen uit het collectieve geheugen. En zolang je aan mensen denkt, blijven ze in leven. Daar had ik nooit bij stilgestaan. Ik zocht toen contact met de historische vereniging in Vlaardingen en heb mezelf aangemeld bij onlinebegraafplaatsen.nl.”

Het is een flinke klus. Hoe ga je te werk?

“Het papieren begrafenisregister is leidend. Ik ga na wie in het graf begraven zijn of zijn geweest. Dan heb ik een naam en kan ik aan de hand van de geboorte- en overlijdensakten de persoon online registreren. Er staan nu 24.000 personen op Emaus geregistreerd. Het doel is om terug te werken naar alle geruimde graven sinds 1829. In dat jaar opende de begraafplaats.”

Guus vindt de oorsprong van zijn motivatie in zijn christelijke opvoeding. Vooral zijn moeder gaf hem mee: ‘zorg voor je naasten’. Nu, zoveel jaren later zet hij zich in om er voor te zorgen dat mensen niet vergeten worden. Ook zijn vrouw staat wel eens verbaasd te kijken als Guus met regen en winterkou weer op de fiets stapt richting de begraafplaats. “Ik doe het niet voor mezelf, zeg ik dan. Ik ben voor de Vlaardingse gemeenschap aan het werk.”

De laatste tijd komt er steeds meer erkenning voor het werk van de werkgroep: “Voorheen waren de historische vereniging en de gemeente voornamelijk gericht op de verhalen en de gebouwen in Vlaardingen. De laatste jaren dringt steeds meer door dat je zonder de mensen niets aan verhalen en gebouwen hebt. Zowel de historische gemeenschap als de gemeente omarmen de Emaus Werkgroep steeds meer.”

Krijg je veel reacties op jullie werk?

“Steeds meer. Ik maak foto’s van de graven en zet deze online. Ik heb al reacties gehad uit Canada, Australië en Amerika. Daar zijn ook Nederlanders bezig met het uitzoeken van hun stamboom en voor hen is zo’n foto veel waard. Steeds meer mensen horen zo van ons werk. Hartstikke leuk!”

Guus is ook betrokken bij het restaureren van graven. Samen met 3 andere vrijwilligers (Paul, Walter en Gert-Jan) houdt Guus de graven langs het looppad netjes. “We willen dat de begraafplaats mooie toegangspaden heeft. Uit respect voor nieuw te begraven mensen, zodat deze over een waardig pad kunnen worden begeleid. We repareren hierbij omgevallen grafstenen en werken uitgegroeide struiken bij. Voor het bijwerken van graven zijn we verplicht om na te vragen of er rechthebbenden zijn. Sommige mensen willen liever geen bijgewerkt graf. Die vinden dat vergankelijkheid bij het leven hoort.”

Jullie werk bestaat uit handen uit de mouwen en kent een digitale kant. Heb je een voorkeur?

“Als ik een keuze zou moeten maken, dan kies ik toch wel de digitale kant. Om mensen die in vergetelheid zijn geraakt daaraan te onttrekken. Maar daarbij zit ik veel achter de computer. Een dag lekker bezig zijn met schoonmaken en grind sjouwen, is goed voor de geest.”

Wil je nog iets kwijt?

“Wat misschien wel leuk is om te vertellen, is dat we jaarlijks meedoen aan een landelijk initiatief 'Lichtjes op oorlogsgrave'. Met kerstavond zet ik op Emaus op elk graf van een oorlogsslachtoffer een brandende kaars en na de Kerst maak ik het weer netjes. De gemeente regelt deze kaarsen. De begraafplaats ligt vol prachtige maar ook verdrietige verhalen. De kracht van het herdenken, is het doorgeven van verhalen tussen mensen. Als dit je doel is, is al het werk wat we doen geen opgave.