Blazoenen

Wie in de trouwzaal van het Vlaardingse stadhuis staat, ziet meer dan liefde, ringen en trouw. Aan de muren hangen eeuwenoude blazoenen: kleurrijke houten panelen van rederijkerskamers uit de 17e en 16e eeuw. Ze worden nu gerestaureerd en onthullen Vlaardings erfgoed dat zeldzaam is in Nederland.

Eeuwenoude schilden in Vlaardingse trouwzaal

Normaal gesproken draait een trouwzaal om liefde, het ja-woord en ze leven nog lang & gelukkig. Dit geldt ook voor de trouwzaal van ons stadhuis in Vlaardingen. Maar aan de muur hangen grote houten panelen die totaal andere verhalen vertellen. Deze houten panelen zijn versierd en prachtig beschilderd. Het zijn de blazoenen van rederijkerskamers, eeuwenoude literaire gezelschappen die zich honderden jaren geleden bezighielden met toneel, literatuur en poëzie. 

Rederijkerskamers als cultuurbrengers

Rederijkerskamers waren vanaf de vijftiende eeuw populair in de Lage Landen. Het waren verenigingen van mannen (helaas geen vrouwen) die zich wijdden aan taal en kunst. Tijdens grote bijeenkomsten, de zogenoemde landjuwelen, kwamen ‘kamers’ uit verschillende plaatsen  samen. Zij organiseerden toneel- & dichtwedstrijden en optochten. Elke kamer droeg daarbij een eigen blazoen: een wapenschild met een spreuk of motto dat de identiteit van de groep uitdrukte. Wanneer zo’n gezelschap een andere plaats bezocht voor een landjuweel, liet het zijn blazoen achter als aandenken.

Een collectie die nergens anders te vinden is

Dat klinkt traditievol, mooi en typisch iets voor lang geleden. Maar het bijzondere is dat in Vlaardingen zoveel van deze blazoenen bewaard zijn gebleven. Tijdens het landjuweel van 1616 kwamen rederijkerskamers uit heel Holland naar de stad. Negen van de blazoenen van die editie hangen hier nog steeds, samen met dat van de Vlaardingse kamer zelf en een exemplaar uit Bergen op Zoom van tijdens een eerder landjuweel. Waar in andere musea of stadhuizen hooguit één of twee blazoenen bewaard zijn, bezit Vlaardingen dus een unieke verzameling. Nu waren steden als Haarlem en Dordrecht  vroeger waarschijnlijk wat welvarender. Mogelijk was Vlaardingen, waar men  minder munten in de portemonnee had, gewoon wat zuiniger op het moois uit het verleden.

Restauratie brengt de frisheid terug

Vandaag de dag worden de blazoenen een voor een gerestaureerd. Een gespecialiseerde restaurator onderzoekt de lagen verf, verwijdert oude overschilderingen en brengt zoveel mogelijk van het oude blazoen terug. Voor de laatste restauratie moeten we terug naar de jaren ’50 van de vorige eeuw. Toen was de restauratie nog niet zo goed als de huidige technieken dus de verwachting is dat we in Vlaardingen straks een trouwzaal hebben waarin de blazoenen weer in volle glorie zichtbaar zijn.

Iets speciaals uit Schiedam

Onder de verzameling springt één blazoen er extra uit: het blazoen van onze buren uit Schiedam. Dit paneel draagt namelijk de naam van de kunstenaar, iets wat in die tijd uitzonderlijk was. Bovendien is de schilderstijl opvallend modern voor die tijd. Wanneer de restauratie voltooid is, zal dit blazoen ongetwijfeld de blikvanger van de zaal worden. Toch blijft de grootste charme van de collectie dat ze hier, in Vlaardingen, altijd samen is gebleven.

Dus wie binnenkort in de trouwzaal van het stadhuis moet zijn, of dat nu voor een huwelijk is of gewoon voor een rondleiding, doet er goed aan even stil te staan. Niet alleen bij een mogelijk ja-woord, maar ook bij de overblijfselen van eeuwen cultuurgeschiedenis die in Vlaardingen te vinden zijn. 

Hopelijk hangen alle blazoenen er nog lang & gelukkig. 

Fotobijschrift: Blazoen van de rederijkerskamer 'De Roo Rozen' uit Schiedam, 1616. De kunstenaar die dit blazoen vervaardigde was Adriaen van Nieulandt (1587-1658).

De foto is gemaakt ten behoeve van het Historisch Jaarboek 2001 van de Historische Vereniging Vlaardingen. (Copyright foto: Historische Vereniging Vlaardingen).