Gemeente Vlaardingen - De kerstboom, een den of een spar?

In Drenthe, de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug groeien namelijk Jeneverbessen en in het oosten van ons land is de Taxus van oudsher inheems. Beide zijn eveneens groenblijvende naaldbomen. De Taxus heeft zelfs sterk op een kerstboom lijkende hardgroene naalden.



Herkomst
De meest gangbare kerstboom die wij nu kennen is niet inheems in ons land, nou ja, misschien in een ver verleden in de periode na de laatste IJstijd. De kerstbomen die we deze maand in ons land kunnen kopen, komen vooral uit België en Luxemburg, maar ook in ons eigen land worden bomen voor dit doel gekweekt.



Verwarring
Kerstbomen worden behalve fraai versierd ook veel bezongen. Een bekend liedje is het “O, dennenboom, o dennenboom”. En dat heeft onbedoeld een bijdrage geleverd aan de spraakverwarring die er al sinds heugenis bestaat.
Nog een veel voorkomend voorbeeld: in een rebus waarin een “kerstboompje –N” getekend staat betekent het plaatje “DE” in plaats van “DEN”.
Wij meenden dat dit maandartikeltje een goede gelegenheid is om het verschil tussen de den en de spar eens nader te bekijken.



Naalden
Een spar heeft de groene naalden alleenstaand aan de twijgen zitten. Bij de kerstboom, die officieel Fijnspar heet, worden die naalden tussen de één en twee centimeter lang.
Er worden ook nog andere soorten als kerstboom verkocht, zoals bijvoorbeeld de op de Fijnspar lijkende Kaukasische spar die naalden van minder dan één centimeter heeft.



Een den heeft grijsgroene naalden. Ze zitten met twee of meer bij elkaar in een bundeltje.



Bij de veel op de zandgronden in het binnenland en in de duinen groeiende Grove den zijn de naalden tussen de drie (erg kort) en zeven centimeter lang.
Bij de eveneens veel aangepote Zwarte den zijn de naalden tussen de acht en vijftien centimeter lang. Gewoonlijk wordt de Oostenrijkse den, een geografische ondersoort , in het stedelijk gebied gepoot.

Kegels



Zowel de spar als de den krijgen na de bloei opvallende kegels. De kegels hebben allemaal harde schubben waartussen de zaden zitten. Vaak worden ze dennenappels genoemd.

Bij de Fijnspar zijn de kegels langwerpig en tien tot vijftien centimeter lang.
Bij de Grove den worden de dennenappels worden rond de vijf centimeter lang en bij de Oostenrijkse den een paar centimeter groter.

Door het hele land is plaatselijk ook een den aangepoot waarvan de dennenappels wel 20 centimeter groot kunnen worden; het lijken wel reuzeneieren! Die komen van de Zeeden.

Stam



Ook de stam van de den en de spar verschillen nogal. Zoals op de foto’s goed is te zien heeft de den een ruwe schors en is de schors van de spar veel gladder en schilferig. Het hout van de den wordt grenenhout genoemd en van de spar vurenhout.



Vlaardingen
In Vlaardingen hebben wij geen Fijnsparren in het openbaar groen. De bodem en het winderige klimaat zijn hier niet ideaal voor deze naaldboomsoort (onze collega’s van boombeheer hebben het nog speciaal voor ons nagekeken.) Maar in beschutte particuliere tuinen met coniferen zullen er vast wel te vinden zijn. Dennen zijn te vinden in de Heemtuin in de Westwijk. Er staat een Grove den tussen de Struikheide.

In het Natuurpark in de Holy staan Oostenrijkse dennen en ook aan de Karel de Grotelaan staan deze fraaie bomen.