Gemeente Vlaardingen - Paddenstoelen

Paddenstoelen kunnen plotseling uit de grond opkomen en vallen tussen de vers afgevallen boombladeren vaak opvallend fraai op. Vooral in jaren met natte zomers is de kans op een goed paddenstoelenseizoen in de herfst groot.

 

 

Hoe leven paddenstoelen?
Er is een heel legioen van de hiervoor genoemde terrestische soorten. Deze leven dan van dode plantenresten die in de grond zitten of ze hebben een afhankelijkheidsrelatie met een gastheer, vaak is dat een boom. Meestal heeft die boom door uitwisseling van voedingsstoffen hier flink voordeel van.

Er zijn ook nog enorm veel soorten die van hout leven... Het rijk der schimmels, want daar behoren paddenstoelen toe, telt alleen al in Nederland vele duizenden soorten.

Een paddenstoel is het vruchtlichaam van een schimmel. Vaak zien we alleen deze vrucht en zien we van de eigenlijke schimmel niets.....Die zit dan als dunne “garendraden” in de bodem, tussen het blad of in het (meestal dode) hout.

 

Zonder schimmels geen leven!
Schimmels zijn onmisbaar in de natuur. Indien er geen schimmels waren was leven op aarde zelfs onmogelijk! Zonder schimmels zouden de eiwitten die de planten aanmaken om te groeien niet afgebroken worden als ze dood zijn. De bodem zou dan uiteindelijk uitgeput raken. Schimmels brengen de eiwitten terug naar de aarde waardoor andere planten ze opnieuw kunnen gebruiken.

Van zowel een bodem bewonende paddenstoel als een doodhout-eter willen wij deze maand een opvallende Vlaardingse vertegenwoordiger aan u voorstellen.

 

 

Witte kluifzwam
De Witte kluifzwam is een wel heel aparte verschijning wanneer je die voor het eerst ziet. De naam verklaart zichzelf: de opvallende, dikke en diep gegroefde steel heeft wel wat van een kluif weg. Dit wordt nog eens geaccentueerd door de slordige twee- tot drielobbige hoed die er als een flap overheen hangt.

De hoed van de Witte kluifzwam wijkt nogal af van het standaardbeeld wat je gewoonlijk bij een op de grond groeiende paddenstoel verwacht. Bij veel paddenstoelsoorten zitten aan de onderzijde van de hoed lamellen gegroepeerd. Dat levert een flinke vergroting van het sporenvormend oppervlak op. Bij de Witte kluifzwam is dat niet het geval.

Bij de kluifzwammen worden de sporen bovenop de hoed gevormd. Om het sporenvormend oppervlak toch nog te vergroten plooit de hoed zich onregelmatig en sommige Witte kluifzwammen hebben hierdoor een nogal pokdalig uiterlijk.

 

Voorkomen in Vlaardingen
Witte kluifzwammen leven vaak op zandige plaatsen, hoewel kleiige grond niet gemeden wordt. Voorwaarde is wel dat er veel bladhumus aanwezig is. In Vlaardingen vinden we ze regelmatig onder Berken, onder andere in het Natuurpark in de Holy.

 

 

De grootsten vinden wij de laatste jaren in november op kinderboerderij Holywood. Hier staan soms exemplaren van meer dan 15 cm hoog tussen de Berken!

Elke herfst, maar soms ook in het voorjaar, vinden wij deze fascinerende paddenstoel in zowel de Heemtuin, de Westwijk en het Natuurpark in de Holy. Ook aan de Amsterdamlaan en Bonnweg hebben wij ze aangetroffen. Ongetwijfeld komt hij op meer plaatsen in Vlaardingen voor en we houden ons aanbevolen voor nieuwe groeiplaatsen van deze prachtige paddenstoel!

 

 

De Pruikzwam
De Pruikzwam is een Vlaardingse bijzonderheid! Het is een jaarlijks terugkerende paddenstoel op één van de laatste oude beuken in ’t Hof. Van deze gelig-roze zwam groeien 2 exemplaren op één beukenboom. Ze zijn op ongeveer 8 meter en 10 meter hoogte duidelijk te zien.

Op de stam, daar waar ooit oude zijtakken zijn weggezaagd, komt de paddenstoel elk jaar in oktober opnieuw. Soms is hij zo groot als een voetbal met enkele lobben waaraan vele honderden tot vijf centimeter lange “pegels” hangen Het geheel doet denken aan een druipsteenformatie, of hangende stekels van een Egel.

 

Pruikzwammen in Vlaardingen: historie
Toen wij de Pruikzwam in 1990 voor het eerst in een hoge Beuk op de Hoge Laan in ’t Hof zagen bleven wij maar twijfelen welke soort het nu precies was... hij was zo ontzettend mooi... en het lukte ons maar niet om de precieze naam ervan vast te stellen... hij zat ook zo hoog in de boom... Pas toen we in 1994 een stuk van een oude afgevallen paddenstoel vonden konden wij dit opsturen naar een specialist in Wageningen die vervolgens het weefsel en de sporen heeft bestudeerd en ons de juiste naam kon vertellen.

Hoewel de boom waar de toenmalige Pruikzwam in leefde een aantal jaren geleden is weggezaagd, bleek later gelukkig dat nog twee Beuken op de Hoge Laan een Pruikzwam hadden! Dat is uniek, zo dicht bij elkaar drie bomen met deze zeldzame paddenstoel.

 

 

Brief
In een brief van 17 oktober 1994 deelt de specialist, dhr. Tjallingii, ons veel over deze paddenstoel mee. Van hem weten we dan ook dat de Pruikzwam vooral op levende bomen wordt gevonden. Toch leeft hij van het dode hout!

De Pruikzwam wordt een wondparasiet genoemd omdat de spore bij een Beuk (soms ook Eik of Robinia) op een boomwond tot ontwikkeling komt en dan naar het binnenste van de boom doorgroeit. Daar leeft de schimmel dan van het binnenste dode kernhout. De oudst bekende Pruikzwam in de bossen bij Arnhem kwam in 1994 al tenminste dertig jaar achtereen elke herfst in een granaatscherfwond uit de Tweede Wereldoorlog!

 

In ’t Hof zal de spore vroeger ongetwijfeld na het wegzagen van dikke takken zijn kans hebben gehad, want de paddenstoel verschijnt jaarlijks op deze plaats.

 

 

Voorkomen
De Pruikzwam is in West Europa een zeldzame paddenstoel. De brief vermeldt dat heel West-Duitsland 25 vindplaatsen heeft.

Op het met de hand ingetekende kaartje staan voor Nederland 28 stippen na 1980. Maar, verschillende bomen waarop de Pruikzwam zat waren toen al weggezaagd. De Vlaardingse Pruikzwam was het 17e nog levende exemplaar vertelde de heer Tjallingii later in een telefoongesprek. Hoeveel er momenteel nog in Nederland zijn is ons onbekend. De specialist is helaas overleden en tegenwoordig zijn onze contacten met paddenstoeldeskundigen nihil. Ook via internet konden wij geen huidige verspreidingsgegevens vinden.