De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een deel van Vlaardingen de status van ‘rijksbeschermd stadsgezicht’ gegeven. Door de aanleg van de Nieuwe Waterweg ontwikkelde Vlaardingen zich eind negentiende eeuw razendsnel van een dijk- en vissersdorp tot een industrie- en transitohaven. De stappen in die groei zijn nog goed herkenbaar in de plattegrond en bebouwing en dat is bijzonder.
Koningin Wilhelminahaven Zuidzijde - Collectie Stadsarchief Vlaardingen, ca. 1910
Het beschermd stadsgezicht omvat behalve de middeleeuwse dijk- en havennederzetting ten westen van de Oude Haven en de Markt met zijn steegjes ook het haven- en industriegebied bij de KW-haven in de Vlaardingse Rivierzone. Aan de pakhuizen, fabrieken en rederijkantoren hier is de ontwikkeling van de visserij, industrie en havenactiviteiten goed af te lezen. Daarnaast maken ook de Oostwijk en ’t Hof en het Oranjepark deel uit van het beschermd stadsgezicht.
De bescherming richt zich op structuren en karakteristieken, die samen bepalend zijn voor de beleving van het ontstaan van Vlaardingen. Door de status van beschermd stadsgezicht is de gemeente beter in staat de kwaliteit van historisch Vlaardingen te beheren en te versterken. Het is overigens niet de bedoeling noodzakelijke veranderingen te blokkeren. Als veranderingen goed passen in de historische omgeving, kunnen ze zelfs bijdragen aan het duurzaam behoud van het stadsgezicht.
Hoogstraat - Foto: Henri de Louw; Collectie Stadsarchief Vlaardingen, ca. 1895
Regels in het bestemmingsplan
De nieuwe status van het stadsgezicht in Vlaardingen betekent dat pandeigenaren bij wijzigingen rekening moeten houden met regels in het bestemmingsplan en de welstandsnota om de ruimtelijke bijzonderheden van het gebied te behouden. Dit geldt onder andere voor eigenaren van beeldbepalende panden, die eventueel gebruik kunnen maken van een laagrentende lening via het Cultuurfonds. Voor een aantal bouwwerkzaamheden zal voortaan een omgevingsvergunning aangevraagd moeten worden, de achterzijde blijft echter vergunningvrij. Voor eigenaren van gemeentelijke of rijksmonumenten in het aangewezen gebied verandert er weinig. Bepaalde werkzaamheden, zoals het opschilderen in dezelfde kleur en ander gewoon onderhoud, zijn ook vergunningvrij.
