Vlaardingen koos op 6 maart 2002 voor burgemeester Bruinsma
De gemeente Vlaardingen organiseerde op 6 maart 2002 tegelijk met de gemeente Best het eerste Nederlandse burgemeestersreferendum. Rik Buddenberg, toen burgemeester van Sassenheim, en Tjerk Bruinsma, in die tijd wethouder in Groningen, gingen met elkaar de strijd aan. Onder het motto ‘Kies 6 maart een burgemeester naar je hart’ voerden de twee kandidaten ruim vijf weken lang campagne in Vlaardingen. Met de benoeming door de koningin werd Tjerk Bruinsma in mei 2002 de eerste gekozen burgemeester van Nederland. Een historische primeur.
Stemmen op een burgemeesterskandidaat was in Nederland niet eerder voorgekomen. De Vlaardingse gemeenteraad had de kans gegrepen die de toen ingevoerde wet bood om te experimenteren met dit nieuwe democratische fenomeen. De meerderheid van de Vlaardingse bevolking koos uiteindelijk voor kandidaat Tjerk Bruinsma, de huidige burgemeester van Vlaardingen. De andere kandidaat, Rik Buddenberg, werd niet lang na zijn Vlaardingse avontuur benoemd tot burgemeester van de gemeente Pijnacker-Nootdorp.
Leerzaam experiment
Na ervaringen in andere steden (Leiden, Boxmeer, Zoetermeer, Delfzijl, Utrecht en Eindhoven) is uiteindelijk besloten om het burgemeestersreferendum niet meer mogelijk te hebben. Te lage opkomstcijfers speelden hierbij een rol. In Vlaardingen viel het burgemeestersreferendum samen met de verkiezingen voor de gemeenteraad, waardoor er een redelijke opkomst (49,2 procent) was. Maar ook in Vlaardingen was de algemene indruk dat het model om via een raadplegend referendum een burgemeester te benoemen de nodige verbeterpunten kende. Zo vonden de meeste Vlaardingers kiezen uit twee kandidaten wat mager. Ook konden de kandidaten zich door de huidige invulling van de burgemeestersfunctie niet prominent profileren op politieke punten. Verder bleken meer heldere afspraken over de grenzen van een verkiezingscampagne gewenst: hoe is de financiering geregeld, wie ondersteunt de campagne, welke rol speelt de gemeente? Allemaal vragen die in Vlaardingen de revue passeerden.
In Vlaardingen succesvol
Desondanks zijn in Vlaardingen zeker positieve resultaten ervaren. Zo is Bruinsma met een verfrissende voortvarendheid aan de slag gegaan, die zeker ook te danken was aan de intensieve introductieperiode die zo’n referendumcampagne eigenlijk was. Verder werd door het referendum en de bijbehorende campagne een hechte band gesmeed tussen de burgemeester en de Vlaardingers. Bruinsma was op de dag van zijn installatie al helemaal de burgemeester van de Vlaardingers.
Ervaringen van de burgers
In 2002 is onderzoek gedaan onder de Vlaardingers over hoe zij het burgemeestersreferedum hebben beleefd. Enkele uitkomsten op een rij:
-
Ruim tweederde (71%) van de Vlaardingers vond het referendum een goed initiatief. Wel vond menigeen de keuze uit twee kandidaten te beperkt.
-
Van de Vlaardingse kiezers vond 65% dat ze voldoende informatie over beide kandidaten had en dat er voldoende verschillen tussen beide kandidaten waren.
-
56,8% van de Vlaardingse respondenten gaf aan meer vertrouwen te hebben in een burgemeester waarover de bevolking is geraadpleegd dan wanneer dat niet het geval is, 27% vond van niet en 16,2% had geen mening.
-
De winnaar van het referendum, Tjerk Bruinsma, wist dwars door het politieke landschap heen kiezers te trekken. Ter illustratie: op PvdA’er Bruinsma stemde 18% van de CDA-kiezers (van de nieuwe CDA-kiezers stemde zelfs 31% op Bruinsma), op CDA’er Buddenberg stemde 8% van de PvdA-kiezers.
-
Bij dit referendum is gebleken dat uitstraling van de kandidaten van groot belang is geweest. Gevraagd naar de belangrijkste stemreden scoorde Bruinsma 37% op uitstraling, 30% op politieke partij en 33% op standpunten. Buddenberg scoorde 21% op uitstraling, 40% op politieke partij en 39% op standpunten.
Links
