Gemeente Vlaardingen - Vragen en antwoorden voor eigenaren

Welke bijdrage leveren beeldbepalende panden aan de vitalisering van de stad?
De beeldbepalende panden zorgen samen voor een belangrijk aandeel van het gezicht en het karakter van de stad. Hiermee kan Vlaardingen zich onderscheiden van andere steden. Een bijzondere, aantrekkelijke stad levert een positieve bijdrage aan de levendigheid, de lokale economie en het woongenot.

Waarom is besloten tot het aanwijzen van beeldbepalende panden?
Vlaardingen is als stad volop in ontwikkeling. Het gemeentebestuur hecht er belang aan om cultuurhistorische waarden mee te wegen bij stedenbouwkundige ontwikkelingen. In de Nota monumenten (2005) is nader onderzoek aangekondigd naar de cultuurhistorische waarden van panden en objecten. Dat is nu gebeurd.

Wie heeft de lijst beeldbepalende panden en objecten samengesteld?
Een onafhankelijke deskundige op het gebied van cultuurhistorie en architectuur, de Stichting Dorp, Stad en Land (DSL), heeft de lijst samengesteld. DSL heeft in opdracht van de gemeente zorgvuldig gekeken naar 850 waardevolle panden die door de Historische Vereniging Vlaardingen waren aangedragen. Hieruit zijn 590 panden en objecten voortgekomen die door de gemeente nu zijn benoemd als beeldbepalend. Het predicaat ‘beeldbepalend’ of ‘karakteristiek’ is overigens niet nieuw. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn in Vlaardingen diverse malen panden en objecten met cultuurhistorische waarde in kaart gebracht, maar dat leidde niet eerder tot een officiële lijst.

Hoe zijn de panden en objecten beoordeeld?
De 850 panden en objecten van de lijst van de Historische Vereniging Vlaardingen zijn door de Stichting Dorp, Stad en Land (DSL) beoordeeld, De deskundigen hebben bij elk pand gekeken naar ontstaansgeschiedenis, de bouwstijl, de uniciteit, het lokale belang, de relatie tot de omgeving, de ligging en de technische staat. Hier zijn punten voor toegekend. Op basis van de scores geeft DSL aan 590 panden en objecten het predicaat ‘beeldbepalend’. Hiervan zijn 153 panden en objecten als bijzonder waardevol aangemerkt.

Hoe werkt het de puntentelling?
De puntentelling werkt volgens een matrix. Die wordt door DSL ook in andere gemeenten gebruikt en maakt de beoordeling transparant. Het systeem kent vier hoofdcategorieën en zeven subcategorieën. Binnen iedere subcategorie krijgt ieder pand of object punten (van 0-3 of van 1-3) die vermenigvuldigd zijn met de zogenaamde weegfactor. Zo is aan ieder pand of object een totaal puntenaantal toe te kennen. Op grond van dit model is een minimale score van -5 en een maximale score mogelijk van +27. Op deze website is een nadere toelichting op het puntensysteem te vinden. Zie de link in de rechterkolom.

Waarom is de grens van beeldbepalendheid bepaald op 10 punten?
De onafhankelijke en objectieve stichting DSL heeft die grens bepaald. DSL is expert op het gebied van architectuur en cultuurhistorie. De grens ligt in het midden tussen de minimale score (-5) en de maximale score (+27).

Waar kan ik de totale lijst vinden?
Op onze gemeentelijke website kunt u alle panden en objecten vinden die wij beeldbepalend vinden.
Zie de link in de rechterkolom.

Kan ik mijn pand later ook van de lijst af laten halen of een pand laten toevoegen?
In principe is het een dynamische lijst. Er kunnen panden afvallen en er kunnen panden aan toegevoegd worden. Een dergelijk verzoek kan altijd gedaan worden, maar er moeten dan goede redenen zijn. Zo’n reden kan bijvoorbeeld een verzakking zijn of een brand. Daarnaast kan een niet-beeldbepalend pand ook zodanig worden opgeknapt dat het alsnog op de lijst kan komen. Verder kan het zo zijn dat er iets over het hoofd is gezien. Hebt u suggesties dan vernemen we dat graag.

Wat is de huidige stand van zaken?
Het college van burgemeester en wethouders heeft de lijst van 590 beeldbepalende panden en objecten op 11 januari 2011 vastgesteld. De gemeenteraad kent deze lijst ook: op 10 februari 2011 is de lijst toegelicht aan en besproken door de raadscommissie Stad. In mei hebben alle eigenaren van beeldbepalende panden en objecten een brief gekregen met een toelichting en een uitnodiging voor een informatiemarkt op maandag 9 mei 2011.
Daarna hebben alle eigenaren een brief ontvangen waarin de gemeente het voornemen uit om hun eigendom aan te wijzen als ‘beeldbepalend pand/object’. De eigenaren hebben vervolgens zes weken de gelegenheid gekregen om hun eventuele zienswijze aan de gemeente bekend te maken. Van de ruim 1700 eigenaren hebben er 50 een zienswijze ingediend. Deze eigenaren zijn in de gelegenheid gesteld hun zienswijze persoonlijk toe te lichten. In een aantal gevallen bleken er nog onduidelijkheden te zijn, zodat de deskundige nog is gevraagd een aantal zaken nader te onderzoeken. In het eerste kwartaal van 2012 wordt een definitief besluit genomen en de zienswijzen betrokken en gewogen in die besluitvorming. De gemeenteraad wordt hier ook bij betrokken.
Wie het niet eens is met het uiteindelijke besluit, dat wederom toegezonden wordt, kan binnen zes weken na het besluit beroep instellen bij de Arrondissementsrechtbank in Rotterdam.

Als mijn pand beeldbepalend wordt, wat betekent dat dan?
Dit betekent dat:

• de gemeente het pand registreert op een speciale lijst, die de gemeente op internet publiceert en in het kadaster verwerkt;
• wanneer het bestemmingsplan wordt herzien, gebruikt de gemeente de lijst om op de kaart de panden en objecten aan te duiden met ‘ka’. Dit staat voor karakteristiek, dat hetzelfde betekent als beeldbepalend. Bij enkele bestemmingsplannen komt er geen aanduiding op de kaart, maar wordt er een lijst van de panden opgenomen;
• in de voorschriften die bij het bestemmingsplan horen, komen regels die zorgen dat:
  - bij sloop de monumentencommissie om advies wordt gevraagd en er gevraagd wordt naar uw plan op de plek zelf,
  - in het kader van de omgevingsvergunning de monumentencommissie ook adviseert over veranderingen aan de panden/objecten,
  - de rooilijnen, nok- en goothoogtes, dakhelling en nokrichting preciezer worden vastgelegd dan normaal gesproken gedaan zou worden;
• in de welstandsnota die momenteel wordt herzien, er bijzondere criteria worden opgenomen die speciale, bijzondere elementen moeten beschermen. Een voorbeeld van een bijzonder element is een hijsbalk van een pakhuis.

Op grond van welke regels kan de gemeente beeldbepalende panden aanwijzen?
In de ‘Erfgoedverordening Vlaardingen 2010’ zijn bepalingen te vinden die het mogelijk maken beeldbepalende panden aan te wijzen.

Mijn pand wordt beeldbepalend, maar het staat op erfpacht, wat betekent dat?
De status van beeldbepalend pand of object heeft geen betrekking op de ondergrond waar het op staat. Of het nu op eigen grond staat of op erfpacht maakt niet uit voor de status.

Moet ik nu overal een vergunning voor aanvragen?

• Als uw pand beeldbepalend wordt, verandert dit niet de regels voor de vergunningplicht. Wanneer u een vergunning aanvraagt, wordt de monumentencommissie hierbij betrokken en komt de beeldbepalendheid aan de orde bij de aanvraag. Verder zal bij de toetsing ook gekeken worden naar datgene wat in de nieuw te maken welstandsnota en in het bestemmingsplan staat.
• Past uw aanvraag niet binnen de kaders van het bestemmingsplan, dan zal bij mogelijke ontheffing ook het advies van de monumentencommissie worden meegewogen. Uiteraard speelt ook dan de welstandsnota mee.
• Onderhoud is in alle gevallen vergunningvrij.

Duurt mijn vergunningaanvraag nu extra lang?
Nee, in de nieuwe wet (de Wabo), is bepaald dat de afhandeling van een standaard omgevingsvergunning maximaal acht weken mag duren, met een mogelijkheid tot verlening van nog eens zes weken. Verlenging gebeurt alleen als er bijzondere omstandigheden aan de orde.

Hoe zit het met vergunningvrij bouwen bij beeldbepalende panden?
Indien uw pand de beeldbepalende status krijgt, mag u nog gewoon vergunningvrij bouwen.

Wat doet de monumentencommissie anders dan de welstandscommissie?

• De monumentencommissie kijkt met een andere bril naar veranderingen en uitbreiding van panden. Zij letten er bijvoorbeeld op dat de veranderingen passen bij het karakter van het gebouw en zijn omgeving (als het in het Beschermd Stadsgezicht ligt).
• Bij sloop zal de monumentencommissie veelal adviseren of karakteristieke elementen bij de nieuwbouw teruggeplaatst kunnen worden en ook zullen zij het ontwerp van de nieuwbouw beoordelen in het kader van cultuurhistorische waarde. Dit wil overigens niet zeggen dat er altijd eenzelfde pand moet terugkomen. De commissie wil u graag hierbij helpen en denkt graag mee.
• De adviezen van zowel de welstands- als de monumentencommissie zullen zich in principe moeten houden aan de regels uit de welstandsnota.

Hoe weet ik waar ik met de welstand/monumentencommissie aan toe ben?
De welstandsnota is te zien als een richtsnoer waaraan de commissies zich moeten houden als zij advies uitbrengen. Wil men ervan afwijken dan moet de commissie hiervoor goede argumenten hebben. Een van de zaken die de commissie een richting geven zijn de zogenaamde objectgerichte criteria. Daarnaast bestaan er ook gebiedsgerichte criteria en nog bijzondere criteria. Deze criteria worden nog opgesteld en dit jaar bij de herziening betrokken.

Als ik mijn pand wil verbouwen, gelden de nieuwe regels dan nu al?

• de regels uit de welstandsnota worden van kracht als de nieuwe welstandsnota door de gemeenteraad is vastgesteld. We verwachten dat dit in het begin van 2012 zal gebeuren; 
• de regels die in het bestemmingsplan zijn opgenomen gelden pas op het moment dat het nieuwe bestemmingsplan is vastgesteld. Ook dit is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Op de website van de gemeente Vlaardingen kunt u informatie vinden of het betreffende bestemmingsplan recent is of binnenkort nog wordt herzien.

Kan ik extra kosten verwachten?
Wanneer u een aanvraag voor een omgevingsvergunning indient, kunt u eventueel het advies krijgen bepaalde zaken op anders of met andere materialen en kleuren uit te voeren. Adviezen van de monumentencommissie kunnen wel eens leiden tot indirecte meerkosten, maar soms ook tot minderkosten. Reparatie kan bijvoorbeeld financieel gunstiger zijn dan een complete vervanging.
Bovendien zal de monumentencommissie u vooral ook goed willen adviseren om daarmee uw investering duurzaam te laten zijn. Op de lange termijn kan dat dus goedkoper zijn.

Wat betekent het als mijn pand in het beschermde stadsgezicht ligt?
Van de 590 panden en objecten liggen er 399 in het gebied dat tot beschermd stadsgezicht wordt aangewezen door de rijksoverheid. In een beschermd stadsgezicht wordt gezorgd dat het karakter behouden blijft en nieuwbouw afgestemd wordt op de omgeving. In het geval van een omgevingsvergunningsaanvraag brengt de monumentencommissie advies uit en verder gelden er in het beschermde stadsgezicht andere uitgangspunten voor vergunningvrij bouwen. Het rijksbesluit over het beschermde stadsgezicht verwachten we niet eerder dan volgend jaar. De informatie hierover vindt u op deze website of bij het ministerie van VROM.

Zijn er subsidiemogelijkheden?
Er liggen 399 van de 590 beeldbepalende panden en objecten binnen de grenzen van het toekomstige beschermd stadsgezicht. Voor deze panden en objecten zijn er mogelijkheden voor een laagrentende lening bij het Prins Bernard Cultuurfonds (zie website www.restauratiefonds.nl/restaureren/nietrijksmonument).
Het Restauratiefonds is, samen met het Prins Bernhard Cultuurfonds (PBC), in negen provincies gestart met Cultuurfondsen voor Monumenten. Uit deze provinciale fondsen worden ‘Cultuurfonds-hypotheken’ verstrekt. Dit zijn laagrentende leningen, waarvan het rentepercentage 4,5% onder de gangbare marktrente ligt (met een minimum van 1,5%).
Eigenaren van beeldbepalende panden in door het Rijk aangewezen beschermde stadsgezichten kunnen in Zuid-Holland maximaal € 150.000,- lenen.

Dat is echter pas aan de orde als het beschermde stadsgezicht formeel van kracht is. We verwachten dat het besluit daarover eind 2012 door het Rijk wordt genomen.

Voor de beeldbepalende panden en objecten die niet in een beschermd stadsgezicht liggen, zijn er helaas geen directe mogelijkheden. Sporadisch bieden speciale subsidieregelingen soms toch kans op subsidie. Zo is er een fonds dat zich richt bijvoorbeeld op industrieel erfgoed en een fonds wat subsidie verstrekt voor agrarisch erfgoed. Ook heeft de Stichting Stadsherstel Vlaardingen financiële middelen beschikbaar voor beeldbepalende panden aan de Hoogstraat. Zie ook op www.stadsherstelvlaardingen.nl .Verdere informatie kunt u bij de gemeente Vlaardingen krijgen bij de afdeling Stadsontwikkeling en Toezicht.

Wat betekent de status van beeldbepalend pand voor de waarde van mijn pand?
Over het algemeen blijft de waarde van het pand in ieder geval gelijk en in sommige gevallen stijgt de waarde. Dit komt door het beleid en de rol van de monumentencommissie. Hun adviezen zijn gericht zijn op het behoud van het karakter. Ervaringen uit andere gemeenten en onderzoeken tonen aan dat investeringen in cultuurhistorische zaken lonen.

Wat heb ik eraan als mijn pand die status krijgt?
De beeldbepalende status betekent een waardering van uw eigendom. Het pand of object is te zien als een onlosmakelijke schakel in de ontwikkelingsgeschiedenis van Vlaardingen. Vlaardingen heeft zich in de loop van de eeuwen ontwikkeld van vissersnederzetting tot industriestad en maakt nu een ontwikkeling door tot aantrekkelijke woonstad. Als blijk van waardering zal de gemeente bordjes ter beschikking stellen die u bij de voordeur kunt ophangen. Deze bordje maken duidelijk dat het hier om een waardevol pand gaat.

Hoe wordt met dakkapellen omgegaan?
Als de dakkapellen vergunningvrij zijn, verandert de status van beeldbepalend pand hier niets aan. Als deze vergunningplichtig zijn, adviseert ook de monumentencommissie. Objectcriteria en gebiedsgerichte criteria kunnen helpen bij bepaling van wat wel en wat niet kan.

Wat zijn nu concreet de voordelen?

• Het karakter van het pand wordt beter behouden, waardoor erg verstorende veranderingen aan panden niet voor de hand liggen
• panden behouden beter hun waarde
• het zorgt voor een stabieler stadsgezicht
• de kans op verloedering is minder groot
• Vlaardingen kan zich beter onderscheiden van andere steden
• er ontstaat een positieve bijdrage aan het ondernemersklimaat, de plaatselijke economie hierdoor ook aan de verlevendiging van de stad

Hoe zit het met bouw nieuwe panden naast beeldbepalende gebouwen?
De monumenten- en welstandscommissie adviseren het college van burgemeester en wethouders over de vergunningplichtinge zaken. Zij leveren hierdoor een bijdrage aan de instandhouding en verbetering van de kwaliteit van de buitenruimte. Zo zullen zij met hun advisering erop toezien dat oude en nieuwe panden op een verantwoorde manier deel uitmaken van de buitenruimte en aan het karakter van de stad geen afbreuk wordt gedaan.

Wat gebeurt er met de panden die 9 punten of lager hebben gescoord?
Dit noemen we beeldondersteunende panden en deze worden als bijlage bij de welstandnota gevoegd. Zij krijgen geen status, maar eigenaren kunnen overwegen contact op te nemen met de gemeente om te kijken of er mogelijkheden zijn het pand zodanig te veranderen dat het wel als beeldbepalend kan worden bestempeld.

Kunnen beeldbepalende panden een gemeentelijk monument worden?
Uit de inventarisatie blijkt dat er nogal wat panden en objecten zijn die voor de status van gemeentelijk monument in aanmerking komen. Verdere uitwerking moet uitwijzen om welke panden dat gaat. Verwacht wordt dat hier in het najaar van 2012 meer duidelijkheid over te geven is.

Kan ik nog met suggesties komen voor beeldbepalende elementen of panden?
Hoewel er door de Historische Vereniging Vlaardingen en de deskundige van DSL goed geïnventariseerd is, is het altijd mogelijk dat er beeldbepalende zaken over het hoofd gezien zijn. Uw suggesties zijn van harte welkom! U kunt contact opnemen via info@vlaardingen.nl o.v.v. monumentenbeleid.